II Fəsil
Bir ailənin
iki fəlsəfəsi
Əliyevlər xətti · böyük və kiçik
Eminin həlakı hər iki oğul üçün dönüş nöqtəsi oldu, amma eyni nöqtədə olmadı. Alinin iki yaşı var idi və atasını xatırlamır — ondan sonra baş verənləri xatırlayır. Mehdi heç nə xatırlamaq üçün həddindən kiçik idi və heç kəsin şübhə altına almadığı adam haqqında rəvayətlərlə böyüdü.
Ali atanın köhnə dostlarının ailəyə dəstək verəcəyini gözləyirdi: Emin onlara, bir çoxlarının demək olar heç nəyi olmadığı vaxt kömək etmişdi. Ölümdən sonra dəstək kəsildi. Bəziləri zənglərə cavab verməyi buraxdı, bəziləri birdən həddindən məşğul çıxdı, bəziləri isə artıq tam fərqli şəraitləri olduğunu izah etməyə başladılar.
Mehdi əks nəticəyə gəldi: çevrə qopursa, onu yenidən əl ilə — hər kəslə ayrı-ayrılıqda bağlamaq lazımdır. Bu gün belə, kontakt siyahısına telefonu üstün tutur.
Ali ƏliyevSən hər qarşına çıxanı xilas etmək borcunda deyilsən.
Mehdi ƏliyevSən də hər qarşına çıxanı düşmən saymaq borcunda deyilsən.
Belə söhbətlərdən sonra qardaşlar bir neçə gün danışmayıb, sonra heç nə olmamış kimi eyni süfrəyə əyləşə bilərdilər.
III Fəsil
Lüks
həyat tərzi kimi
Ağaevlər xətti · heç vaxt doymayan oğul
Hüseyn, pulun ondan xeyli əvvəl — hələ doğulmadan əvvəl — söhbət mövzusu olmaqdan çıxdığı ailədə böyüdü. Təhsil, geyim, səyahət, mühit və imkanlar öz-özünə yaranırdı — düyməsinin harada olduğunu heç kəsin xatırlamadığı otaqda işıq kimi.
On səkkiz yaşında yaşıdlarının başqasının yuxusu kimi oxuduqları avtomobili var idi; qısa müddətdə — birincidən baha ikinci maşın; on doqquz yaşında — başqa iqlimdə daşınmaz əmlak. Ətrafdakılar üçün bu, inanılmaz şanslı adamın həyatı kimi görünürdü. Hüseynin özü isə bunu tam təbii sayırdı.
Pərviz yavaş-yavaş qeyd etdi ki, onun varisi avtomobillərin, daşınmaz əmlakın və saatların qiymətini mükəmməl başa düşür, məsuliyyətin qiymətini isə xeyli zəif dərk edir. Münasibətləri yaxşı idi — uğuru fərqli təsəvvür edən iki adamın vaxtaşırı yarışı ilə.
Ailə süfrəsinin qonağıHüseyn, sən ümumiyyətlə adi maşın sürə bilirsən?
Hüseyn AğaevƏlbəttə. Sadəcə əhvalımı pozacaq səbəb görmürəm.
Bu cümlə tezliklə ailə şakasına çevrildi. Hüseyn onu tərif sayırdı.
Pərviz özündən sonra irs qoymaq istəyirdi. Hüseyn isə mirasdan həzz almaq istəyirdi. Arxivçi qeyd edir ki, hər iki variant eyni adamı tələb edir — onlardan sonra gələcək adamı.
arxivçi · kənar qeydi
IV Fəsil
Bir irs ki,
onu almamaq daha yaxşı olardı
Nazirilər xətti · iki oğul, iki susma versiyası
Anarın böyük oğlu onu seçkin rəhbər edəcək keyfiyyətlərə sahib idi: ağıl, hirs, qətiyyət, xarakter. O, tarix, siyasət, iqtisadiyyat və beynəlxalq münasibətlər öyrənmişdi və dövlətlərin taleyi haqqında, həmin taleyə özləri bələdçilik edənlərdən yaxşı şərh verə bilərdi. Ailənin bəzi tanışları onda gələcəyin dövlət xadimini görürdülər.
Onlardan heç biri onun evinin bağlı qapıları arxasında nə baş verdiyini bilmirdi. Arxiv bilir və danışmayacaq.
Material bağlıdır · əsaslandırma sonda
Hüseyn Nazirinin işində bu arxivin heç bir formada açmadığı bir vərəq var. O, uşaqlıqla və uşağın yaşamalı olmadığı zorakılıqla bağlıdır. Əsaslandırma: mətndə kiçik yaşlı şəxs iştirak edir və arxivçi başqasının travmasını əyləncə materialına çevirməkdən imtina edir — hətta əyləncə kimi yazılmış materialda belə.
Süjet isə yerində qalır. O, bir cümlədədir və həmin cümlə kifayətdir: bu adam bütün şüurlu həyatı boyu özünə sübut edib ki, özünün nəfret etdiyi adama çevrilmədən güclü ola bilir.
arxivçi · qərar şikayət olunmur
Kiçik — Sadiq — eyni ailə səhvinin başqa növünə çevrildi. Yeddi-səkkiz yaşlarında onun ətrafında narahatedici dəyişikliklər nəzərə çarpmağa başladı: dağıdıcı alışqanlıqları olan böyüklərlə həddindən erkən tanışlıq, həddindən tez mənimsənilmiş davranış, uşaqların əli çatmaması lazım olan şeylərə həddindən dəqiq maraq. Sonradan məlum oldu ki, bu, uşaq itaətsizliyi deyilmiş.
Ailə susmağa üstünlük verdi. Anar baş verəni öz nüfuzuna təhdid kimi qəbul edirdi; qohumların bir hissəsi oğlanı göz önündən uzaq saxlamağı təklif edirdi. Əsas sualı isə heç kəs vermədi: uşaq necə oldu ki, belə vəziyyətə düşdü. Bu, cildin ən faciəli xətlərindən biridir — böyüklərin qorumaq əvəzinə gizlətməyə çalışdıqları uşağın hekayəsi. Və yaşı artdıqca ailənin problemi də artırdı.
Arxiv fəslin ikinci hissəsini ehtiyata görə bağlamadı. O, bunu inadkarlığa görə bağladı — və israr edir ki, inadkarlıq tərtibçi üçün peşə xüsusiyyətidir.
arxivçi · xidməti qeyd
V Fəsil
Köhnə prinsiplərin
son adamı
Badirovlar xətti · tək oğul
Süleyman digər varislərdən demək olar ki, hər şeyə görə fərqlənirdi. Əhəmiyyətli hiss etmək üçün ona baha avtomobillər lazım deyildi; mövqeyini nümayiş etdirmirdi və soyadın ona xüsusi münasibət haqqı verdiyini düşünmürdü. Bəla düşmüş adama sonuncusunu verə bilərdi, ədalətsizlikdən keçmək isə ona öz marağından keçməkdən daha çətin gəlirdi.
On beş yaşında alışdığı dünya dağıldı: təhlükəsiz yer olmalı olan ev ailə konfliktinin hissəsi çıxdı, ata ilə münasibətləri isə xeyli çətinləşdi.
Alidən fərqli olaraq, kimin təqsirkar olduğunu aşkarlamağa çalışmadı. Hüseyn Naziridən fərqli olaraq, bir gün hakimiyyətə sahib olmaq haqqında xəyal qurmadı. Hüseyn Ağaevdən fərqli olaraq, ətrafına ailəsinin nə qədər varlı olduğunu sübut etməyi düşünmürdü. O, bir şey istəyirdi: sevdikləri insanlar bir-birinə əziyyət verməyi dayandırsınlar.
Hər kəsin bir şey almaq istədiyi dünyada Süleyman ən çox verirdi. Amma ən xeyirxah adamda belə bir gün səbr tükənir — və məhz buna görə onun xətti bu cilddə göründüyündən daha vacibdir.